symbol

Intel nasıl İsrail’in en iyi teknoloji dostu oldu?

Peres-cleanroom-Sivan-Faraj-635x357

Former President Shimon Peres in the ‘cleanroom’ fabrication facility in Intel’s Kiryat Gat facility (Photo credit: Sivan Faraj)

Yakın zamanda bulunan bir dizi fotoğraf, ülkenin süregelen en önemli iş ilişkilerinden birinin gelişimini gösteriyor

Ülkenin teknoloji alanındaki en büyük işvereni olan Intel, İsrail’le güçlü bir işbirliğini her zaman elde veya çiplerin içinde tutmuştur. Günümüzde en fazla birkaç kişi hatırlasa da, yaklaşık 50 yıl önce, 1972 yılında, Kaliforniya’da Intel için çalışan İsrailli mühendis Dov Frohman şu an bildiğimiz bilgisayarların yolunu açtı. Ultraviyole ışınla silinebilen, salt okunur bellekli çip EPROM’u geliştirerek flaş belleğin icat edilmesini sağladı.

Intel İsrail’in diğer önemli aşamalarının yanı sıra Frohman’ın başarısı, 1974 yılında Intel’in başka Frohman’lar bulma umuduyla İsrail’de açılan ilk ofisinden bugünlere kadar, şirketin geçmişini ortaya koyan çok sayıda fotoğrafla şu an yeniden yaşatılıyor. Bugün şirket, ülke genelindeki yarım düzine geliştirme merkezi ve üretim tesisinde yaklaşık 10.000 çalışana sahip. Fotoğraflar, Intel İsrail’in halka ilişkiler bölümü tarafından Bağımsızlık Günü şerefine derlendi.

Dov_Frohman_-_one_of_the_founders_of_Intel_Israel

Dov Frohman, circa 1976 (Photo credit: Intel)

 

Intel’in İsrail’deki mevcudiyeti, şirket ve Maliye Bakanlığı arasında geçen eylül ayında imzalanan anlaşmayla her zamankinden daha güçlü bir hale geldi.  Anlaşma kapsamında Intel, önemli vergi muafiyetleri karşılığında, şirketin en son jenerasyon çiplerinin imal edileceği Kiryat Gat çip üretim tesisini yenilemeyi taahhüt etti.

Intel olmasa İsrail teknolojisi nasıl bir durumda olurdu? Bunu bilmek tabii ki imkansız, ancak görüntü muhtemelen çok farklı olurdu.

Şirketin İsrail’deki 40. yılı dolayısıyla yakın zamanda Intel İsrail tarafından düzenlenen bir etkinlikte konuşan, Intel’in eski Başkan Yardımcısı Mooly Eden, Intel tarafından yapılan ve şirketin İsrail ekonomisine olan etkisini gösteren araştırmadan bahsetti. Kariyerlerine Intel’de başlayan girişimci ve geliştiricilerin yönettiği büyük ve küçük çapta yüzlerce şirketten oluşan bir listeye atıfta bulunan Eden, “İsrail genç ve yenilikçi bir ulus ise, Intel’in bunda büyük rolü vardır.” diye konuştu. Araştırma, yaklaşık 10.000 eski Intel çalışanının, 250 yeni istihdam yaratacak şekilde her yıl 30 yeni yüksek teknoloji şirketinin kurulmasında yardımcı olduğunu gösteriyor.

Intel İsrail aynı zamanda üretken bir ihracatçı. Geçtiğimiz 40 yılda, çoğunlukla Kiryat Gat’taki iki tesisinde olmak üzere, Intel İsrail’in çip üretim tesislerinde imal ettiği mikroişlemciler ve işlemci parçalarının tahmini sayısını aktaran Eden, “Bir milyar çip yanılıyor olamaz” diye konuştu.

1976

Intel employees, circa late 1970s (Photo credit: Intel)

 

Eden, “Intel, İsrail’in ‘akıllı çipi’dir. Birlikte 40 harika yıl geçirdik ve bir 40 yıl daha geçirmek istiyoruz. Intel, İsrail’de yüksek teknoloji alanında kırk yol boyunca başı çekmiş ve küresel yüksek teknoloji haritasında İsrail’e yer açarak, Intel Şirketi’nin stratejik liderliğini güçlendiren yeni teknolojiler yaratıp bunları geliştirmiştir. İsrail’in yetenekleri, Intel’in küresel ölçekteki yenilikleri ve insan sermayesine yapılan sürekli yatırımlardan oluşan kombinasyon, önümüzdeki yıllarda gelişmeye devam edecek olan eşi görülmemiş bir başarı hikayesine sebep olmuştur,” dedi.

Former prime minister Ariel Sharon with former Intel president Craig Barrett, 2003 (Photo credit: Israel Hadari)

Former prime minister Ariel Sharon with former Intel president Craig Barrett, 2003 (Photo credit: Israel Hadari)

 

İsrailli bir işletme için alınan riskten 5 yıl sonra, ekibin, bir işletim sisteminde Microsoft DOS (Disk İşletim Sistemi) kullanan ilk bilgisayar IBM Kişisel Bilgisayarı’nın kalbi olan 8088 işlemcisini geliştirmesiyle, Intel’in yatırımı büyük bir başarı elde etti. Kişisel bilgisayarın üç tarafı olan Intel, Microsoft ve IBM’in her biri, ürün çok sayıda satıldığından büyük miktarda para kazandı. Bu durum aynı zamanda, söz konusu şirketlerden en azından iki tanesini, nihayetinde Windows bazlı bilgisayarı yaratacak ileriki başarılarla pekiştirdi. Sadece IBM geride kaldı. Bunun nedeni ise Uzak Doğu’daki standart bilgisayar üreticilerinin yalnızca daha pahalı IBM bilgisayarlarının ihtiyaç duyduğu PC-DOS yerine DOS’un genel bir kopyasını kullanarak çoğunlukla 8088 bazlı bilgisayarlar imal etmeleriydi.

8088’den (Pentium II bilgisayarlarına güç sağlayan) MMX çipinin ve MMX’in modern varisleri olarak günümüzde çoğu masaüstü ve dizüstü bilgisayarda kullanılan Banias, Marom, Yonah, Centrino, Sandy Bridge ve Ivy Bridge işlemcilerin icat edilmesine yönelik gelişim sıçraması hızlı oldu.

Intel, geçen sene Hükümetle imzaladığı yeni anlaşmadan sonra en son jenerasyon çip ve işlemcilerini İsrail’de üretmeye başladı.   Intel anlaşma kapsamında yeni nesil bilgisayar çiplerinin üretimi için Kiryat Gat tesisini geliştirmek üzere 6 milyar dolar harcayarak, şimdiye kadar İsrail’de tek seferde gerçekleşecek en büyük yatırımı yapacak. Intel bunun karşılığında gelecek 5 yıl süresince 600 milyon dolara kadar hibe alacak ve 2023’e kadar önemli vergi muafiyetlerinden yararlanacak.

Former prime minister Ehud Olmert and Intel Israel General Manager Maxine Fassberg cut the ribbon at the opening of Intel’s new R&D center in Jerusalem, 2009 (Photo credit: Intel)

Former prime minister Ehud Olmert and Intel Israel General Manager Maxine Fassberg cut the ribbon at the opening of Intel’s new R&D center in Jerusalem, 2009 (Photo credit: Intel)

 

Muhtemelen Intel için daha değerli olan şey ise, 2023 yılına kadar sadece %5 oranında kurumlar vergisi  ödemek zorunda oluşu (İsrail’de 2014 yılı standart kurumlar vergisi oranı %26,5).  Bunun karşılığında Intel, en az yarısı İsrail’in güneyindeki bölgelerde ikamet edenlerden olmak üzere, minimum 1000 yeni eleman almayı taahhüt etti. Ayrıca şirket söz konusu süre boyunca en az 550 milyon dolar harcama sözü verdi.

Bazıları, Intel’in aslında devletten aldığı doğrudan hibeleri harcamayı taahhüt ettiğini söylese de, Ekonomi Bakanlığı yetkilileri anlaşmanın İsrail ekonomisine yönelik avantajları konusunda coşkuluydu.  Endüstriyel İşbirliği Kurumu’nda yatırımlar müdürü Ziva Eiger, “Bu anlaşma, yüzlerce küçük işletme ve tedarikçi üzerinde çok olumlu etki yapacaktır,” dedi.

Mooly Eden, circa 1997 (Photo credit: Intel)

Mooly Eden, circa 1997 (Photo credit: Intel)

 

Eiger, “Bu gibi dengeleme anlaşmaları, hem küçük çaplı tedarikçilerin yerel piyasa ve dünya piyasası için eğitimi ve büyümelerinin teşviki hem de İsrail markasının yabancı yatırımlar için çekiciliğinin artırılmasını sağlamıştır. Bunlar İsrail ekonomisinin yararına olarak kamu harcamalarını azaltacak platformlardır,’’ diye ekledi. İsrailliler, bu anlaşma sonucunda oluşacak binlerce iş fırsatından yararlanabilirler. Bu, tüm taraflar için avantaj sağlayabilen dengeleme anlaşmalarına bir örnektir.”

Eden ayrıca bu tür anlaşmaların İsrail ve İrlanda gibi yeni Intel geliştirmesi için rekabet eden ülkeler arasında çok yaygın olduğunu söyledi. Eden, kendisiyle yakın zamanda yapılan bir röportajda,“Tüm hükümetler gibi buradaki hükümet de oyunun nasıl oynandığını biliyor. Geliştirme merkezlerine yapılan yatırımlarla yaratılan işler, özellikle de Intel söz konusuysa, İsrail için değerlidir,’’ diye konuştu.   ‘‘Intel, yıllar içerisinde İsrail’e 10,8 milyar dolarlık yatırım yaptı. Intel İsrail, geçen sene İsrail’in teknoloji ihracatının %9’undan fazlasını gerçekleştirmiştir ve bu, elmas hariç tüm ihracatın yarısına tekabül etmektedir.”

 

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=Ijg_Nq0ml_Q[/youtube]

 

Intel İsrail’in Genel Müdürü Maxine Fassberg, her ne olursa olsun anlaşmanın yapıldığını söyledi. Bu anlaşma, hem Intel hem de İsrail için şirket ve ülke arasında daha da güçlü bir işbirliği döneminin başladığını belirtiyor.  Fassberg anlaşmayı, Intel’in İsrail ekonomisine ve çoğunda şirketin desteğinin bulunduğu, İsrail’deki yeni teknoloji ürünlerinin geliştirilmesine yaptığı ilave katkının açık bir ifadesi olarak adlandırdı.

Kaynak: The Times of Israel